Ey insanlar! Fani (geçici), kısa, faidesiz ömrünüzü baki (ebedi), uzun, faideli, meyvedar yapmak istermisiniz? Madem istemek insaniyetin iktizasıdır (gereğidir), Baki-i Hakikinin yoluna sarf ediniz! Çünkü, bakiye müteveccih (yönelik) olan şey, bekanın (ebediyetin) cilvesine (parıltısına) mashar olur.

Madem her insan gayet şiddetli bir sürette uzun bir ömür ister, bekaya aşıktır ve madem bu fani ömrü, baki ömre tebdil eden (çeviren) bir çare var ve manen çok uzun bir ömür hükmene geçirmek mümkündür.

Elbette, insaniyeti suküt etmemiş (alçalmamış) bir insan o çareyiş arayacak ve o imkanı bir fiile geçirmeye uygulamaya çalışacak ve tevfik-i hareket edecek (uygun davrancak). İşte bu çare budur: “Allah için işleyiniz, Allah için görüşünüz, Allah için çalışınız!”

Lem’alar

İtikâf, bir camide ibadet niyyetiyle durmak demektir. Ramazanın son on gününde itikâf, kifâye olarak sünnet-i müekkede’dir. Cemaatten biri itikâfa girince bu görev diğerlerinden düşmüş olur.

İtikâfın şartları, niyet etmek, oruçlu olmak, itikâfı beş vakit cemaatle kılınan camide yapmak ve kadının ayhalî ve lohusa halinde olmamasıdır. Kadın, camide değil, evinde namaz kıldığı odada itikâf yapar.

İtikâfın adabı:

1. Câmilerin en faziletlisinde ve Ramazanın son on gününde itikâfa girmek.

2. İtikâf esnasında sadece hayırlı şeyler konuşmak.

3. Kur’an okumak, hadis-i şerif, peygamberlerin hayatına ait kitaplar okumak.

4. Temiz elbise giymek, güzel koku sürünmek. İtikâfa giren kimse camide yer, içer, uyur ve lâzım olan şeyleri camide alır. Bunlar için dışarı çıkarsa itikâfı bozulur.

Tuvalete gitmek, abdest almak ve gerekli ise gusûl yapmak gibi tabiî ihtiyaçları için camiden dışarı çıkar. Cuma namazı aynı yerde değil de başka yerde kılınıyorsa cuma için bulunduğu yerden çıkıp oraya gidebilir. Cenaze namazı için dışarı çıkamaz.

Kendisine ve malına bir zarar geleceği korkusu ile ve zorla camiden çıkarılması durumunda başka bir camiye geçmek üzere camiden çıkabilir.

Bu zorunlu haller dışında camiden çıkarsa itikâfı bozulur. İtikâfda olan kimsenin eşi ile cinsel ilişkide bulunması itikâfı bozduğu gibi dokunmak ve öpmekle bir boşalma olursa yine bozulur. İhtilâm olmak (uyku halinde cünüplük meydana gelmesi) itikâfı bozmaz.

İtikâfa giren kimse hayırlı ve iyi işler söylemeli, kötü sözlerden sakınmalıdır.

İhlas ile itikâf yapan mü’min, bir süre dünya işlerinden ayrılarak Allah’a yönelir. Düşmanı olan şeytanın şerrinden en sağlam kaleye sığınmış, Allah’ın evi olan camide onun sonsuz rahmetine iltica etmiş olur. Bu durumda olan bir mü’min, Allah’ın evinde onun misafiridir. Ev sahibine lâyık olan da misafirine ikramda bulunmaktır. Peygamber Efendimiz, vefat edinceye kadar Ramazanın son on günü itikâfa devam etmişlerdir.

- Davud (a.s.), bir sahile çıktı, orada bir sene ibadet etti. Senenin sonunda şöyle dedi:

Ya Rabbi! Belim büküldü: gözlerim zayıfladı, göz yaşlarımda tükendi: halim neye varır bilmiyorum?

Bunun üzerine, Allahu Teâlâ bir kurbağaya:

- Kulum Davud (a.s.)’un sorusuna sen cevap ver, diye vahyetti.

Kurbağa, Davud (a.s.)’a şöyle dedi:

- Ey Allah ‘ın peygamberi! Bir sene ibadet etmekle, Allah ‘a minnetmi yüklüyorsun? Seni hak peygamber olarak gönderene yemin ederim ki, bir ot üzerinde 30 (veya 60) yıldır, Allah ‘ı tebih ederim ve O ‘na hamd ederim. Hal böyle iken, Rabbimin korkusundan titrerim.

Bunun üzerine Davud (a.s.) ağladı.

Bir başka rivayette, aynı hikaye Mûsâ (a.s.) için anlatılır. Birini öldürdükten sonra ibadete çekilmişti.

- İsrailoğularından bir genç vardı. Dünyayı bırakıp insalardan ayrıldı. Issız bölgelerde Allah ‘a ibadete çekildi.

Kendi milletinin yaşlılarından iki kişi geldi, onu evine götürmek istediler. Onlara:

- Olmaz, deyince, şöyle dediler:

- Zorlu birşeye girmişsin. Buna dayanamazsın.

Genç şöyle dedi:

- İnsanların Allah huzurunda yapacakları kıyam, benim bu kıyamımdan daha zorludur. Bu sefer, o iki yaşlı adam şöyle dedi:

- Senin yakınların var, onlar arasında ibadet etsen daha iyidir. Genç adam bunada şu cevabı verdi:

- Rabbim benden razı olunca, tüm yakınlar ve dostlar da razı olur. Bu seferde şöyle dediler:

- Sen gençsin, bilemezsin. Biz, bu işin denemesini yaptık. Sana bir kendini beğenmişlik gelmesinden korkarız. Genç adam bunuda şöyle cevaplandırdı:

- Bir kimse, nefsini bilirse, ona ucbün zararı olmaz. Bunun üzerine yaşlı adamlardan biri, diğer arkadaşlarına baktı ve şöyle dedi:

- Kalk gidelim. bu genç cennetin kokusunu almış. Sözümüz kar etmez.

Beş vakit vardır ki, onlara mekruh vakitler denir.

Birincisi: Güneşin doğmasından bir mızrak boyu (beş derece) ki, yükselişine kadar olan zamandır. Memleketimize göre güneşin doğuşundan sonra kırk ile elli dakika arasında bir zamandır.

İkincisi: Güneşin yükselip de tam tepeye geldiği zeval anının bulunduğu vakittir. Buda öğle namazından önceki 30-40 dakikalık bir zamandır.

Üçüncüsü: Güneşin sararmasından ve gözleri kamaştırmaz bir hale gelmesinden itibaren batışı zamanına kadar olan vakittir. Buda güneşin batmasından yani akşam namazından 45 dk. öncedir.

Dördüncüsü: Fecri Sadıkın doğmasından güneşin doğacağı zamana kadar olan vakittir.

Beşincisi: İkindi namazı kılındıktan sonra güneşin batmasına kadar olan vakittir.

İlk üç kerahet vaktinde ne kazaya kalmış farz namazlar, ne vitir gibi vacip olan namazlar, ne de önceden hazırlanmış bir cenaze namazı kılınabilir, nede evvelce okunmuş bir secde ayeti için tilavet secdesi yapılabilir. Bunlar yapılsa iadeleri gerekir.

Bu üç vakitte nafile namazda kılınmaz. Ancak kılınacak olsa kerahetle caiz olur ve iadesi gerekmez. Çünkü bu kerahet nafile namazların sıhhatli olmasına engel değildir. Bununla beraber bu vakitlerden birine rastlayan bir nafile namazı kerahet vaktinden sonra onu kaza etmek daha fizaletlidir.

Bu üç vakit ateşe tapanların ibadet zamanıdır. Onlara benzemekten kaçınmak, hak dine saygının gereğidir.

Diğer iki kerahet vaktinde ise nafile namaz kılmak mekruhtur. Farz ve vacip namaz mekruh değildir. Cenaze namazı ve tilavet secdesi de mekruh değildir. Bu iki vakitten birinde başlanmış olan bir nafile namazı, kerahetten kurtulması için bozulmuş olursa, sonradan onu kaza etmek gerekir.

Güneşin batışı halinde yalnız o günün ikindi namazı kılınabilir. Fakat diğer bir günün kazaya kalmış olan ikindi namazı kılınmaz. Çünkü kamil bir vakitte vacip olan bir ibadet, nakıs olan ( keraheti bulunan) bir vakitte kaza edilemez. Kerahet vakti ise ibadetlerin noksanlığına sebebdir.

Güneşin doğuşuna rastlayan her hangi bir namaz ise bozulmuş olur. Bunun için bir kimse daha ikindi namazını kılmakta iken güneş batsa namazı bozulmaz. Fakat sabah namazını kılmakta iken güneş doğsa, namazı bozulur. Çünkü birinci halde, yeni bir namaz vakti girmiş olur. İkinci halde ise, namaz vakti çıkmış; fakat yeni bir namaz vakti girmemiş olur.

Tam zeval anına rastlayan bir namaz farz veya vacip ise bozulur. Eğer nafile ise mekruh olmuş olur. Yalnız İmam Ebu Yusufa göre Cuma günü zeval vaktinde nafile namaz kılınması caizdir ve keraheti yoktur. Zeval vakti son bulup da güneş batıya doğru yönelmeye başlayınca artık ittifakla kerahet vakti çıkmış olur.

Kerahet vaktinde okunan bir secde ayetinden dolayı secde yapılabilir. Ancak kerahet vaktinden sonraya bırakmak daha faziletlidir. Yine kerahet vakitlerinden birinde hazırlanmış olan bir cenazenin namazı o vakitte kılınabilir. Öyleki faziletli olan bu namazı geciktirmeyip hemen kılmaktır. Çünkü cenazelerde acele etmek menduptur.

Günein batışından sonra daha akşam namazının farzını kılmadan nafile namaz kılmak mekruhtur. Çünkü akşam namazı geciktirilmiş olur. Oysa ki, akşam namazında acele etmekte fazilet vardır.

Cuma günü imam hutbeye çıktıktan sonra veya ikamet getirildikten sonra namaza başlamak mekruhtur.

İki bayram namazından önce ve bayram hutbeleri arasdında ve bu hutbelerden sonra bayram namazı kılınan yerde nafile namaz kılmak mekruh olduğu gibi, güneş tutulması, yağmur duası ve hac hutbeleri arasında da mekruhtur. Bu hutbeleri dinlemek lazımdır.

Mekruh olmayan bir vakitte başlanmış olan nafile bir namaz bozulmuş olsa, (bunu kaza etmek vacip olduğundan) ikindi namazından sonra güneşin batışına kadar ve fecrin doğuşundan sonra güneşin bit mızrak boyu yükselmesine kadar kaza edilmez, mekruhtur. Bununla beraber kaza edilse sahih olur. Diğer kerahet vakitleri de böyledir. Ancak başta sıralanan ilk üç kerahet vakti böyle değildir. Onların birinde kaza edilmesi sahih olmaz. Yeniden kaza edilmesi gerekir.

Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali

Abdestin Farzları

Abdestin Mekruhları

Abdest alan bir kimse üstte sayilan seylerden sakinmalidir.

Abdesti Bozan Şeyler

Abdestsiz Yapılamayan Şeyler

Abdestin Alnışı
Abdestin nasil alindigini, resimleri sirasiyla takip ederek ögrenelim.

Resim: 1 1) Evvelâ kollar dirseklerden biraz yukariya kadar sivanir , sonra mümkünse kibleye karsi ve yüksek bir yere oturulur. “Niyet ettim Allah rizasi için abdest almaya” diye niyet edilir ve ” Eûzü billâhimines seytanirracim, bismillâhir rahmânirrahim ” okunur.		Resim: 2 2) Eller bileklere kadar üç kere yikanir, parmak aralarinin yikanmasina dikkat edilir, parmaklarda yüzük varsa oynatilir ve yüzügün altinin yikanmasi saglanir.
Resim: 3 3) Bundan sonra sag avuç ile agiza üç kere ayri ayri su alinip her defasinda iyice çalkalanir.		Resim 4 4) Yine sag avuca ayri ayri su alinarak buruna üç kere su çekilir ve sol el ile sümkürülerek burun temizlenir.
Resim: 5 5) Alinda saçlarin bittigi yerderi itibaren kulaklarin yumusagina ve çene altina kadar yüzün her tarafi üç kere yi kanir.		Resim: 6 6) Bundan sonra önce sag kol dirseklerle beraber üç kere yukanir, yikarken kolun her tarafi. kuru bir yer kalmayacak sekilde iyice ovulur.
Resim: 7 7) Sonra sol kol dirseklerle beraber üç kere yikanir. Yikarken kolun her tarafi, kuru bir yer kalmayacak sekilde iyice ovulur.		Resim: 8 8 ) Eller yeni bir su ile islatilir. Sag elin içi ve parmaklar basin üzerine konularak bir kere meshedilir.
Resim: 9 9) Yine, eller islatilarak sag elin sehadet parmagi ile sag kulagin içi, basparmagi ile de kulagin disi; Sol elin sehadet parmagi ile sol kulagin içi, bas parmagi ile de kulagin arkasi meshedilir.		Resim: 10 10) Kalan üç parmagin disi ile de boynun arkasi meshedilir.
Resim: 11 11) Önce sag ayak üç kere topuklarla beraber yikanir. Yikamaya parmak uçlarindan baslanir ve parmak aralari iyice temizlenir.		Resim: 12 12) Sonra, sol ayak topuklarla beraber yikanir. Yikamaya parmak uçlarindan baslanir ve parmak aralari iyice temizlenir.

Adak veya nezir diye ifade edilen bu terim; Kişinin kendisine gerekli ve vacip olmadığı halde kendisini sorumluluk altına sokmasıdır. Mesela: “Çocuğum üniversite sınavını kazanırsa bir kurban keseceğim.” diyen bir kişiye çocuğu sınavı kazandığı taktirde adağı kurbanı kesmesi vacip olur. Konu ile ilgili Kur’ân ‘da şöyle buyrulmaktadır: “O kullar adaklarını yerine getirirler. Kötülüğü her yanı kuşatmış bir günden korkarlar.” (İnsân Sûresi – 7)

Adağın meşru ve mübah şeylerden olması, yani dinde emredilen hayırlardan ve ibadet edilen hususlardan olması, yasak ve haramlardan olmaması gerekir. Ayrıca şu hususta bilinmelidirki; adağın arzu edilen şeyin meydana gelip veya gelmemesine herhangibir etkisi veya katkısıda bulunmamaktadır. Zira bu konuda Peygamber Efendimiz (s.a.s.) şöyle buyurmaktadır: “Adak Ademoğlun, Allah ‘ın kendisine takdir etmediği hiçbir şeyitemin etmez. Adak ancak, kadere uygun olarak gerçekleşir. Ayrıca adak sayesinde, cimrinin kendi arzusu ile çıkarmak istemediği, cimriden çıkarılır.” (Buhari)

Adakta bulunan kimse ibadet cinsinden birşey adadıysa, arzuladığı husus tahakuk edince en kısa zamanda o ibadeti yerine getirmelidir. Adağı kurbansa, kurbanını kesmesi ve etini fakirlere dağıtması gerekir. Adak kurbanının etinden kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kimseler yiyemez. Şayet yerse parasını heba eder.

Bedenimizin gerekli gıdalara ihtiyacı olduğu gibi ruhumuzunda da gıdaya ihtiyacı vardır. Ruhun gıdası iman ve ibadetlerdir. İbadet ruhumuzu yükseltir, bizi kötülüklerden sakındırır, ahlakımızı olgunlaştırı, en değerli varlığımız olan imanımızı korur. Hayatta insanın çeşitli sıkıntılarla karşılap ümitsizliğe ve bunalıma düştüğü zamanlar olur. Böyle durumlarda insan ibadetle bunalımdan kurtulur. Çünkü insan ibadet sayesinde Allah ‘a yaklaşır. Onun rahmetine sığınır ve huzura kavuşur.

İbadetlerin ruhumuza olduğu gibi, bedenimize de birçok faydası vardır. Namaz kılan insan abdest almak zorundadır. Abdest almak günde birkaç defa temizlik demektir. Temizliğin ise sağlığımız için ne kadar yararlı olduğunu hepimiz bilmekteyiz. Namaz kılarken yapılan hareketlerin, oruçta sindirim sistemi ile bazı organların dinlenmesinin vücut sağlığına önemli faydalar sağladığı bir gerçektir. Zekat ibadetinin sosyal yardımlaşma yönünden topluma kazandırdığı pek çok yararları vardır.

Sultan Ahmed Han, büyük bir cami yaptırmak istiyordu. Kararını verdi ve yerini tespit ettirdi. Temel atma merasimi için hocası Aziz Mahmud Hüdâyî ve diğer âlimleri davet etti.

Sonra, cami yapıldı. Açılışını yapmak ve cuma hutbesini okumak üzere Aziz Mahmud Hüdâyî davet edildi. Ancak o gün bardaktan boşanırcasına yağmur yağıyordu. Sonra denizde dalgalar şiddetlendi. Bu şartlar altında Üsküdar’dan Sarayburnu’na geçmek nerdeyse imkânsızdı. Ne var ki şeyh hazretleri padişaha söz vermişti. Bu sebeple Üsküdar İskelesi’nden bir kayı kiralayarak Sarayburnu’na doğru açıldı. Allah Teâlâ’nın izniyle Mahmud Hüdâyî’nin (k.s.) kayığının ön, arka ve yanlarından bir kayık mesafesinde deniz süt liman oluyor, dalgalar kayığa hiç tesir etmiyordu. Bu şekilde selametle karşıya geçti.

Büyük bir alayla Sultan Ahmed Camii’ne gelindi. Sonra cami büyük mürşidin eli ve duası ile ibadete açıldı.

“Rahman ve Rahim olan Allah ‘ın adıyla” şeklinde tercüme edebileceğimiz “Bismillahirrahmanirrahim” ayetinin adıdır. Besmeleye “Allah’ın adını anmak” anlamına gelen “tesmiye” de denir. Besmele, Nemk suresinin 30. ayetinin bir bölümü ve Fatiha suresinin ilk ayetidir. Tevbe suresi hariç diğer surelerin başında besmele yazılmıştır. Sure başlarındaki besmeler, o sureye dahil olmayıp müstakil birer ayet olarak kabul edilmiştir. Cahiliye döneminde Araplar, her hangi bir işe başlarken, bağlı bulundukları ilahlarının adlarını anmak suretiyle o işe başlarlardı. Hz. Peygamber (s.a.s.), İslam dinini tebliği etmeğe başladıktan sonra, cahiliye Arapları’nın kullandığı sözü değiştirmiş ve “Allah ‘ım senin adınla” anlamına gelen “Bismike,L,i-Allahümme” ve “Allah ‘ın adıyla” anlamına gelen “Bismillah” sözlerini kullanmıştır. Ancak Kur’an-ı Kerim’de Neml suresinin 30. ayeti nazil olduktan sonra besmele sın şeklini almıştır.

Peygamberimiz (s.a.s.) her hayırlı işe besmele ile başlanmasını tavsiye etmiş ve “Besmele ile başlamayan her iş bereketsiz vesonu güdüktür” (Acluni; Keşfü’l-Hafa, 11,174) buyurmuştur.